Ο σιδηροδρομικός σταθμός της Θεσσαλονίκης κατασκευάστηκε την περίοδο 1871-1874 από μία αυστριακή εταιρεία, ιδιοκτησίας του βαρόνου Μορίς ντε Χιρς με το όνομα «Ανατολικοί Σιδηρόδρομοι» ή αλλιώς «Εταιρεία εκμετάλλευσης Ανατολικών Σιδηροδρόμων». Οι εγκαταστάσεις του βρίσκονταν ακριβώς στα δυτικά του φρουρίου του Βαρδαρίου. Μέχρι τότε η πόλη διέθετε μόνο το λιμάνι για τις ροές αγαθών και επιβατών. Με την κατασκευή όμως της πρώτης σιδηροδρομικής γραμμής άρχισε μια σειρά μεγάλων αλλαγών για την οικονομική ανάπτυξη της πόλης.

Η ανάπτυξη του σιδηροδρομικού δικτύου στα τμήματα της Μακεδονίας και της Θράκης που ενσωματώθηκαν στην Ελλάδα μετά τους Βαλκανικούς πολέμους συντελέστηκε την περίοδο 1871-1965 κάτω από δύο διαφορετικά κρατικά πλαίσια, το οθωμανικό και το ελληνικό. Σε πρώτη φάση, κάτω από την οθωμανική κυριαρχία, με κριτήριο εγκατάστασης και οργάνωσης τον στρατιωτικοπολιτικό παράγοντα, κατασκευάζονται οι κύριες γραμμές. Είναι αυτές που συνδέουν τη Θεσσαλονίκη και την Αλεξανδρούπολη με την τεράστια βαλκανική ενδοχώρα και την Ευρώπη μέσω Βελιγραδίου. Σε δεύτερη φάση, το πιο πάνω δίκτυο ολοκληρώνεται στη σημερινή του
μορφή μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και την απελευθέρωση της Μακεδονίας και της Θράκης στο πλαίσιο των απαιτήσεων για κατασκευή νέων γραμμών. Η πρώτη γραμμή, που ολοκληρώθηκε το 1874 και λειτούργησε το 1878, μήκους 362 χλμ. και δημιούργημα της «Εταιρείας εκμετάλλευσης των Ανατολικών Σιδηροδρόμων», ένωσε τη Θεσσαλονίκη με την πόλη Μητροβίτσα που τότε εξελισσόταν σε σημαντικό εμπορικό κέντρο του Κοσσυφοπεδίου (που κι αυτό όπως και όλα τα Βαλκάνια ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία) (Τζήμου Κ., 2014).

Στη συνέχεια, δημιουργήθηκε και γραμμή μέχρι τα Σκόπια, πριν τη Μητροβίτσα, το 1874, τα οποία ανήκαν και αυτά στην οθωμανική αυτοκρατορία. Ακόμη, η ενδοχώρα συνδέθηκε μέσω γραμμής με το λιμάνι της Θεσσαλονίκης για την μεταφορά εμπορευμάτων και ανθρώπων (Τζήμου Κ., 2014). Η γραμμή από τη Θεσσαλονίκη προς τα Σκόπια και προς τη Νίσσα, το Βελιγράδι κα τη Βιέννη, που αποτελούσε κλάδο της κύριας σύνδεσης της Κωνσταντινούπολης με τη Βιέννη, ολοκληρώθηκε το 1888. Μέσω αυτής της σύνδεσης, η Θεσσαλονίκη ήρθε σε επαφή με τη Βιέννη και κατ’ επέκταση με το Βερολίνο και το Παρίσι (Επαμεινώνδας Γ., 2014), δύο αναπτυσσόμενα οικονομικά κέντρα της εποχής. Η σιδηροδρομική σύνδεση της έδινε το πλεονέκτημα της αποδέσμευσης από τις θαλάσσιες συγκοινωνίες που ήταν επικίνδυνες και πιο χρονοβόρες. Έτσι, ο πρώτος συρμός, μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα, έφτασε στη Θεσσαλονίκη από το Παρίσι στις 7 Μαΐου του 1888 (Τζήμου Κ., 2014).

Το 1894 λειτούργησε η γραμμή Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου μήκους 219 χλμ., η οποία εξυπηρέτησε την ενδοχώρα της δυτικής Μακεδονίας και προβλεπόταν να επεκταθεί μέχρι το Δυρράχιο (Επαμεινώνδας Γ., 2014). Κατασκευασμένη με γερμανικά κεφάλαια και από την εταιρεία με την επωνυμία «Σιδηρόδρομοι Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου», χρησιμοποιούσε τον ίδιο σταθμό και τις εγκαταστάσεις των «Ανατολικών Σιδηροδρόμων» και διέθετε συνολικά δεκαπέντε σταθμούς στην πορεία της.

Το 1896 εγκαινιάστηκε και η τελευταία γραμμή που είχε δικό της σταθμό στη Θεσσαλονίκη στα βορειοανατολικά του σταθμού των «Ανατολικών Σιδηροδρόμων», ο ενωτικός σιδηρόδρομος Θεσσαλονίκης-Κωνσταντινούπολης μήκους περίπου 400 χλμ. που κατασκευάστηκε από την εταιρεία «Ενωτικός Θεσσαλονίκης Κωνσταντινούπολης». Με αυτόν τον τρόπο, η πόλη ήρθε σε επαφή και με την Κωνσταντινούπολη εν τέλει και, έτσι, μπόρεσε να εξυπηρετηθεί ολόκληρη η ανατολική Μακεδονία και η Θράκη καθώς και το μεγάλο λιμάνι του Δεδέαγατς στην Αλεξανδρούπολη. (Επαμεινώνδας Γ., 2014).

Ανατολικά της υποδοχής, πάνω στην πλατεία σταθμού θα χτιστούν οι στρατώνες των ζανταρμάδων (χωροφυλάκων). Μέσα στην ίδια πλατεία θα ανεγερθεί το ελεγκτήριο, σε πτέρυγα του οποίου θα εγκατασταθεί και ο ελεγκτής των τροχιοδρόμων. Σε μια παλιά και μια νέα βρύση θα ξεδιψούν άνθρωποι και ζώα, ενώ απέναντι από το σταθμό θα χτιστεί ένα ξενοδοχείο όπου θα μπορούν να διανυκτερεύουν όσοι επιβάτες είναι απλώς
διερχόμενοι από την πόλη. Η πλατεία σταθμού θα αναδυθεί σε τοπόσημο και θα γίνει πλέον ένα από τα κομβικά σημεία της πόλης, γεμάτη αμαξάδες, αχθοφόρους και εργαζομένους των σιδηροδρόμων, ταξιδευτές ή απλώς περαστικούς (Επαμεινώνδας Γ., 2014). Αποτελεί το μέρος όπου
εισάγονται διάφορα προϊόντα και «νέα» του δυτικού κόσμου, όπως εφημερίδες επισκέπτες, ειδήσεις, μόδα κλπ., που σταδιακά θα μεταβάλουν εν πολλοίς την εικόνα της πόλης.

Κατά την προπολεμική περιοχή, η περιοχή του σταθμού ήταν από τις πιο
σημαντικές στην πόλη καθώς εκεί μαζευόταν πολύς κόσμος κατά την άφιξη κάποιου τρένου με τους επισήμους, τους πρωθυπουργούς, τους βασιλιάδες και τους εκπροσώπους ξένων κρατών αλλά και εκεί βρισκόταν, επίσης, πολλά κέντρα διασκέδασης και νυχτερινά μαγαζιά, κυρίως κάποια εβραϊκά, θαμώνες των οποίων ήταν κάτοικοι της πόλης αλλά και ταξιδιώτες.

Δίπλα το λιμάνι, πίσω τα σφαγεία
πέρα στην πλατεία, άδεια καφενεία.
Όλη μέρα μπρός μου ο σταθμός των τραίνων
«ΑΛΦΑ ΜΙ» στην πύλη, Κέντρο Διερχομένων.

Γιώργος Ιωάννου, «Κέντρο Διερχομένων».

Κοντά στο Παλιό Σιδηροδρομικό Σταθμό, υπήρχε το στρατόπεδο Χιρς, ο
τελευταίος χώρος συγκέντρωσης των εβραίων της Θεσσαλονίκης πριν επιβιβαστούν στα τρένα για να μεταφερθούν στα ναζιστικά στρατόπεδα.
Ακολουθώντας τη νότια έξοδο της πόλης, στο ύψος της οδού 26ης Οκτωβρίου 32, υπάρχει το σπίτι της οικογένειας Μεϊμάρη. Δυτικότερα, στον ίδιο δρόμο, δεσπόζει το παλιό εργοστάσιο ζυθοποιίας του Φιξ, χτισμένο με κόκκινα τούβλα, που λειτουργούσε από το 1892 γνωστό με το όνομα ως ζυθοποιείο «Όλυμπος».

Δίπλα στο παλιό εργοστάσιο ΦΙΞ, στην οδό 26ης Οκτωβρίου 49, βρίσκεται το
παλιό αντλιοστάσιο της εταιρείας υδάτων Θεσσαλονίκης που ανεγέρθηκε το 1890-1892 και έστελνε με ατμοκίνητες, στην αρχή, αντλίες, το νερό σε δεξαμενές της πάνω πόλης. Στην ίδια περιοχή της οδού 26ης Οκτωβρίου βρίσκεται το κτίριο των παλαιών δημοτικών σφαγείων που χτίστηκε το 1896. Γύρω από τα σφαγεία, λειτούργησα για πολλές δεκαετίες μικρά βυρσοδεψεία.

ΚΕΙΜΕΝΑ

Ο ΠΑΛΙΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Εικόνα

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s